Detaylı Ara
Ana Sayfa Hakkımızda Reklam Yazı Koşullarımız İletişim Abonelik-Alışveriş
English
Haberler
Etkinlik ve Fuarlar
Sektörel Fihrist
Arşiv
Bu Sayıda
Temmuz-Ağustos 2014

Kullanıcı Adı
Şifre
Şifremi unuttum

E-bültenimizi almak ve avantajlardan yararlanabilmek için sitemize üye olun
Bookmark and Share
Yeni Enerji
Eylül - Ekim 2008
Sayı - 6
Mercek Altı
TÜBİTAK MAM Enerji Enstitüsü
Son dönemde dünyada gerek çevre kirliliği gerekse enerji kaynaklarının azalması ve fiyatlarının artması nedeniyle enerji teknolojileri alanında hissedilebilir bir değişim ve gelişim süreci yaşanıyor. Bu noktadan hareketle, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) bünyesinde faaliyet gösteren Enerji Enstitüsü, enerji teknolojileri alanında, Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda, çağdaş bilgi ve teknolojik yöntemlerle araştırma ve geliştirme yapma misyonunu üstleniyor ve enerji teknolojileri alanındaki uygulamalı Ar-Ge çalışmaları ile tanınan yetkin bir araştırma merkezi olmayı hedefliyor.

TÜBİTAK MAM Enerji Enstitüsü "Hidrojen Teknolojileri", "Yakıt Pili Teknolojileri", "Kömür ve Biyokütle Yakma ve Gazlaştırma Teknolojileri", "Yakıt Teknolojileri", "Güç Elektroniği Teknolojileri", "Araç Teknolojileri" ve "Batarya Teknolojileri" alanlarında faaliyetlerini sürdürüyor. Enerji Enstitüsü bu çalışma alanlarını ulusal ve uluslararası projeler kapsamında ve laboratuvar ortamında uygulamalı olarak gerçekleştiriyor; projeleri prototip ürünlerle sonuçlandırıyor ve geliştirdiği prototip ürünler için patent alımı ve sonuçları ticari ürüne dönüştürme sürecini devam ettiriyor. Bunların yanı sıra söz konusu çalışma alanlarının her birini birer mükemmeliyet merkezi haline getirme yolunda altyapı projeleri yürütüyor. Yenilenebilir/alternatif enerjiler anlamında Enerji Enstitüsü'nün çalışma alanlarından ve projelerden bazı örnekler ise şunlar:

 

DPT-Hidrojen Üretim/Dönüşüm Ve Depolama Teknolojilerinin Geliştirilmesi / HYDEPARK

DPT tarafından desteklenen HYDEPARK (Hydrogen Demonstration Park) projesinin temel hedefi hidrojen üretimi, hidrojen saflaştırılması, hidrojen depolama, yakıt pili uygulamaları ve yenilenebilir enerji sistemlerinin entegrasyonu ile bir hidrojen enerjisi demonstrasyon parkı kurulması olarak özetleniyor. Bu hedef doğrultusunda TÜBİTAK MAM Enerji Enstitüsü'nde, "HYDEPARK Hidrojen Teknolojileri Uygulama Sahası" kurulumu gerçekleştirilmiş ve hizmete açılmış. Projede temelde iki ana tema bulunuyor:

- Doğalgazdan hidrojen üretimi, saflaştırılması ve depolanması

- Yenilenebilir enerji teknolojileri kullanılarak (PV modülleri ve rüzgar türbinleri) enerji depolama, PEM tipi elektroliz teknolojisi yoluyla hidrojen üretimi, hidrojen kompresörü kullanılarak basınçlandırma, basınçlı hidrojen gazı depolama, evsel güç ihtiyacına ve dolum istasyonu kavramına yönelik hidrojen kullanımı (yakıt pili vb.)

 

Proje kapsamında doğalgazdan hidrojen üretimi/katalitik yanma reaktör sistemi (1 kWe kapasiteli) ve yardımcı alt üniteleri, PEM tipi yakıt pili sistemi (2.4 kWe), yenilenebilir enerji ile hidrojen üretimi için PV panelleri (145 adet, 12 kWe) ve kontrol üniteleri, rüzgâr türbini (5 kWe) ve elektroliz ünitesi (1.5 Nm3H2/h), hidrojen kompresörü (max 4 Nm3H2/h) ve gaz fazda hidrojen depolama ünitelerinin (max. 100 bar) entegrasyonu gerçekleştirilmiş. Proje kapsamında, enstitü bünyesinde mevcut bulunan Hidrojen ve Yakıt Pili Laboratuvarı içerisinde doğalgazdan hidrojen üretimine yönelik reformer reaktörlerinin/katalitik yakıcılarının çalışma koşulları, tasarımı, optimizasyonu, verimlerinin değerlendirilmesi çalışmaları yapılmış. Projenin yenilenebilir enerji ile hidrojen üretimine yönelik olarak, HYDEPARK Hidrojen Teknolojileri Uygulama Sahası entegrasyon çalışmaları gerçekleştirilmiş ve bu aşamada çalışılmış tüm sistemler için testler/deneysel çalışmalar tamamlanmış. Türkiye?de şu ana kadar yapılmış en büyük demo tesis olan HYDEPARK sahasının bütünleşme çalışmalarının tamamlanmasını takiben, geçtiğimiz nisan ayında da saf hidrojen deneme üretimine başlanmış. Proje süresi boyunca, aynı zamanda hidrojen konusunda ülkemizin kazanması gereken teknolojiler geniş bir perspektifte değerlendirilmiş. Projenin devamında, yine Türkiye'de bir ilk olmak üzere, küçük ölçek bir hidrojen araç yakıt istasyonu demonstrasyonu hedefleniyor.

 

Yakıt Pilli Mikrokojenerasyon Sistemi Projesi- MİKROKOJEN

TARAL 1007 kapsamda yürütülen Yakıt Pilli Mikro-Kojenerasyon Sistemi projesi TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi yürütücülüğünde İstanbul Teknik Üniversitesi, Kocaeli Üniversitesi, Türk Demirdöküm Fabrikaları A.Ş. ortaklığıyla 2006 yılından bu yana devam ediyor. Projenin müşterisi ise Elektrik İşleri Etüt İdaresi. Proje 15 Nisan 2010 tarihinde tamamlanacak. Projenin amacı, evsel uygulamalar için doğal gazdan hidrojen üreterek 5 kWe gücünde Polimer Elektrolit Membran (PEM) tipi yakıt pili teknolojisine dayalı bir mikro kojenerasyon (mikro CHP) sistemi prototipi geliştirmek. Projenin genel amaçları, kapsamı ve ana çıktılarıysa şöyle:

·   5 kWe PEM tipi yakıt pilini besleyebilecek kapasitede bir hidrojen üretim sisteminin tasarımı, imali ve testleri: Doğalgazın reforme edilmesi için ATR (Autotermal Reformer) sistemi ve genel yakıt hazırlama sisteminin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde gaz temizleme sistemi, kükürt giderme, su-gaz dönüşüm reaktörleri ve seçici oksidasyon reaktörü tasarım ve imalatları gerçekleştirilmiş. Elde edilen teknolojik ana çıktılar:

- Ototermal dönüşüm reaktörü

- Kükürt giderme reaktörü

- Yüksek sıcaklık su-gaz dönüşüm reaktörü

- Düşük sıcaklık su-gaz dönüşüm reaktörü

- Seçici oksidasyon reaktörü

- Hidrojen üretim sistemi için muhtelif ısı değiştiriciler

·   Doğalgaz-hidrojen karışımı yakan ve ısıl güç üreten bir katalitik yakıcı sistemi tasarımı, imali ve testleri: Hem hidrojen ve hem de doğalgazı yakabilen yakıcılar geliştiriliyor. Geliştirilen yakıcılar maksimum 10 kWt ve 30 kWt ısıl güç kapasitesinde olacak. Üzerinde çalışılan teknolojik ana çıktılar:

- Katalitik yakıcı için katalizör üretimi

- Katalitik yakıcı için gaz karışımı ve yakıt-hava besleme sistemi

- 10 kWt ve 30 kWt katalitik yakıcı reaktörleri

-  Katalitik yakıcı ve ısı değiştirici entegrasyonu ve sistem prototipi

·   5 kWe PEM tipi yakıt pili modül bileşenleri, modülü ve sistemi tasarımı, imali ve testleri: Şu teknolojik ana çıktılar gerçekleştirilmiş

- 5 kWe kapasitesi için PEM yakıt pili bipolar plaka ve membran elektrot üretimi

- 5 kWe kapasiteli PEM yakıt pili modülü üretimi

- 5 kWe kapasiteli PEM yakıt pili sistemi

·   Reformer-katalitik yakıcı-yakıt pili kontrol ve enerji şartlandırma ünitesi: Mikro CHP sistemi bileşenlerinin uygun değerler seviyesinde kontrolünün sağlanması için kontrol yazılımı, kullanıcı arayüzü ile mevcut elektrik sistemine entegrasyonunun sağlanmasına imkân verecek DC-AC çevirici sistemi ve otomatik transfer sistemi geliştiriliyor. Elde edilecek teknolojik ana çıktılar:

- Kontrol sistemi prototipi

- DC-AC Evirici sistemi

- Otomatik transfer sistemi

·   Evsel mikro kojenerasyon sistem prototipi: Prototip oluşturulması kapsamında şu çalışmalar gerçekleştirilecek.

- Hidrojen üretimi/yakıt pili sistem entegrasyonu ve testleri

- Hidrojen üretimi /yakıt pili / katalitik yakıcı sistem entegrasyonu ve testleri

- Evsel kojenerasyon sistem demonstrasyon

- Yapılan çalışmaların tanıtımı ve teknolojinin yaygınlaştırılması çalışmaları

 

 

Doğalgazdan hidrojen üreterek yakıt pilinde kullanımı (elektrik ve ısının birlikte üretimi-kojenerasyon) ile sistem verimini %85'lere kadar çıkarmak mümkün. Bu sistemlerin konut ve küçük ticari uygulamalarda kullanımı konusunda yoğun çalışmalar halen devam ediyor. Birçok üretici yakıt pilli mikro kojenerasyon sistemlerinin 5-10 yıllık zaman dilimi içerisinde pazarda önemli bir yer bulacağını öngörüyor. Bu sistemler ile konutun elektrik ve ısınma maliyetleri yüzde 20-40 oranında azalıyor. Ürünün ülke içinde üretimiyle ülke ekonomisine büyük bir kazanç sağlanmış olacak. Bu projeyle, yakıt pili teknolojisine dayalı evsel kojenerasyon sistemleri üzerinde gerekli bilgi birikimi oluşturması ve Türkiye'de de bu alanda katma değeri yüksek teknolojik bir ürün üretilebilir duruma gelinmesi amaçlanıyor.

 

Ergimiş Karbonatlı Yakıt Pili Güç Üretim Tesisi Projesi

Yüksek sıcaklık yakıt pillerinden Erimiş Karbonatlı Yakıt Pili (EKYP) konusunda İtalyan Ansaldo Fuel Cells şirketi ile birlikte gerçekleştirilen bir projede, enstitü bünyesinde 500 kWe gücünde bir Ergimiş Karbonatlı Yakıt Pili Tesisi kurulmuş. Prototip tesis erimiş karbonatlı yakıt pili (500 kWe gücünde), yakıt dönüşüm sistemi (dizelden hidrojen üretimi), mikrotürbin (200 kWe gücünde), güç koşullandırma sistemi ve çeşitli alt sistemlerden oluşuyor. Proje ile 500 kWe gücünde bir yakıt pili sisteminin tasarımı, imalatı, montajı ve testleri gerçekleştirilmiş, 5MWe gücünde bir yakıt pili sisteminin fizibilite çalışması yapılmış.

 

Su üstü Uygulamalar İçin Ergimiş Karbonatlı Yakıt Pilleri / MCWAP

Ergimiş Karbonatlı Yakıt Pili teknolojisinin, RoRo ve gezi gemileri gibi büyük tekneler için yardımcı güç üretim sistemi olarak uygulanması olarak özetleniyor. Proje kapsamında odaklanmış araştırma ve deney çalışmaları ile Ergimiş Karbonatlı Yakıt Pilli Teknolojisini performans ve uyumunu artırma çalışmaları hedefleniyor.

 

DPT - Biyokütel ve Kömür Gazlaştırma, Gaz Temizleme ve Entegre Enerji Üretimi Projesi

Türkiye kömür ve biyokütle kaynakları bakımından çok zengin bir ülke. Ancak kömürün düşük kalitede olması ve biyokütle kaynaklarının dağınık halde bulunması, bunlar için en uygun yakıt hazırlama, besleme ve proses teknolojilerinin geliştirilmesini zorunlu kılıyor. DPT destekli gazlaştırılması projesinde bu zorunluluktan yola çıkılarak yakıt hazırlama, besleme, gazlaştırma ve gaz temizleme, konularında TÜBİTAK-MAM'da bir mükemmel merkez kurulması ana amaç olarak belirlenmiş. Projenin amacı biyokütle ve linyit numunelerinin karakterizasyonu ve analizleri, seçilen biyokütle ve linyit kaynaklarına uygun gazlaştırma sistemlerinin araştırılması, seçilen biyokütle ve linyitlerin gazlaştırılması sonucu açığa çıkan gazın temizleme sistemlerinin araştırılması ve geliştirilmesi, düşük enerji maliyetli yakıt hazırlama tekniklerinin (briketleme, pelletleme ve besleme) tekniklerinin geliştirilmesi, sistem optimizasyonu ve iyileştirilmesi, gazlaştırma konusunda bilgili eleman yetiştirilmesi olarak belirlenmiş. Bu amacı gerçekleştirmek üzere biyokütle ve kömür için iki farklı gazlaştırma sistemi (sabit yatak ve akışkan yatak) laboratuvar ve pilot ölçekte tasarlanarak, imalat ve devreye alma işlemleri gerçekleştirilmiş. Bu sistemler üzerinde farklı biyokütle ve kömür yakıtları ile gazlaştırma çalışmalarına devam ediliyor.

 

Biyokütle ve Biyokütle/Kömür Karışımlarını Dolaşımlı Akışkan Yatakta Yakma Teknolojilerinin Geliştirilmesi

Biyokütle ve biyokütle kömür karışımlarını dolaşımlı akışkan yatakta yakma teknolojilerinin geliştirilmesi projesi TÜBİTAK TARAL 1007 kapsamında desteklenmiş bir proje. Projenin müşterisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi. ODTÜ, TÜBİTAK MAM ve Gama Güç Sistemleri ise projenin ortakları. Projenin amacı biyokütle ve linyit kömürlerinden en kısa ve orta vadede yararlanmak üzere

- Dolaşımlı Akışkan Yatakta Yakma teknolojisini geliştirmek

- Isı ve elektrik enerjisini birlikte üreterek kojenerasyon sistemlerinin yaygınlaşmasına yardımcı olmak

- Bu konuda bir enerji üretim-bilgi paketi (know-how) oluşturmak olarak özetleniyor. Bunun sonucu olarak ülkemizin temiz enerji gereksinimine bir çözüm bulmak amaçlanıyor.

 

Projede, biyokütle ve kömürün verimli ve çevre dostu bir şekilde enerji amaçlı değerlendirilmesi için 750 kWtermik kapasiteli dolaşımlı akışkan yatak sistemi tasarlanarak imal ettirilecek. Bu sistem dünyada yaygın olarak kullanılıyor. Ancak Türkiye'de bu konuda know-how maalesef gelişemedi. Aynı zamanda bu sistem bir kojenerasyon sistemi olarak da kullanılacak. 750 kWtermik kapasiteli (200-300 kg/saat biyokütle ve/veya kömür besleme kapasiteli) dolaşımlı akışkan yatak yakma tesisi TÜBİTAK MAM yerleşkesinde kurulacak ve 24 bar basınçta buhar üretilecek. Üretilecek buhar ile 70 kWe civarında elektrik enerjisi üretilmesi hedefleniyor. Bu hedefi gerçekleştirmek üzere kurulacak sistemin ön ve detay tasarımı yapılmış imalat süreci başlatılmış.

 

 

 


Get it on Google Play















© DOĞA SEKTÖREL
YAYIN GRUBU